Giải thích về quyền tác giả và Creative Commons (2)

Posted on 09/07/2011 bởi

1


Phần 1 của bài viết đã được dịch và đăng tại đây.

Bảo vệ tác phẩm của bạn

Bạn có thể bảo vệ tác phẩm bằng nhiều cách. Ngay cả khi bạn không đăng ký bản quyền thì cũng đáng để thực hiện một số bước đơn giản làm cho tác phẩm của bạn khó bị sao chép hay bị lấy mà không xin phép hơn.

Cách rõ ràng và thường bị bỏ qua nhất đơn giản là đặt ký hiệu bản quyền © và tên bạn vào mép dưới của ảnh.

Phím tắt cho ký hiệu bản quyền đơn giản là: Option + g với máy Mac hoặc Alt + 0169 với máy dùng hệ điều hành Windows.(1)

Ghi tên bạn và ký hiệu bản quyền vào tất tần tật các bức ảnh có vẻ như là một việc nhọc kinh lên, nhưng hãy nhớ, nếu máy tính của bạn có cài Photoshop, bạn có thể tạo một action và sau đó dùng lệnh batch để sửa tự động nguyên một folder ảnh. Đây là một trong những lệnh ưa thích nhất của tôi trong Photoshop, lệnh mà hầu như ngày nào tôi cũng dùng (tôi – Trần Thu Trang – cũng vậy :D). Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm, tôi xin đề cử bài hướng dẫn nhanh của David Appleyard: Automated Watermarking With Photoshop.

Đưa câu “All rights reserved” (Tất cả các quyền đều được bảo hộ) trên ảnh cũng là một ý hay. Ở hầu hết các quốc gia, tất cả các quyền đều được bảo hộ là chuyện được cho là đương nhiên, nhưng cẩn thận một tí cũng chả hại gì.

Ví dụ về tuyên bố bản quyền trên ảnh

Chỉnh sửa các dữ liệu EXIF

Một cách khác giúp chứng minh một bức ảnh là của bạn là chỉnh sửa dữ liệu EXIF. Dữ liệu này bao gồm nhiều sự kiện bao gồm thời gian chụp và tất cả các chế độ thiết đặt của máy ảnh khi bạn bấm nút chụp.

Bạn nên kiểm tra xem các thông tin chi tiết của bạn nằm đúng chỗ chưa. Một số phần mềm cũng cho phép bạn xử lý hàng loạt dữ liệu EXIF để bạn có thể áp dụng nó cho tất cả các bức ảnh cùng một lúc.

EXIF thường ẩn đi và là một cách tuyệt vời để chứng minh bạn có bản quyền xịn.

Những phần mềm đề xuất cho máy Windows: PowerEXIF Editor, Exifer hoặc Microsoft Photo pro.

Những phần mềm đề xuất cho máy Mac: Reveal (như hình dưới) hoặc ExifTool.

EXIF: Ngay trên máy

Hầu hết máy ảnh SLR và nhiều máy ảnh nhỏ gọn cho bạn chỉnh sửa các dữ liệu EXIF trong máy ảnh trước khi bạn chụp. Bạn có thể nhập vào tên của bạn và một địa chỉ email, rồi từ đó mỗi bức ảnh bạn chụp sẽ bao gồm các dữ liệu này. Đó là một công cụ hữu ích rất đáng để thiết lập. Việc này chỉ mất một vài phút.

Trong chiếc Canon 7D, tôi tìm phần menu trong phần công cụ màu vàng ghi chữ “Copyright Information”. Tôi cho rằng hầu hết các máy khác đều như vậy.(2)

Ảnh: Daniel Dionne (Fotopedia.com)

Bỏ phải chuột

Một số trang web cho phép bạn loại bỏ chức năng nhấn chuột phải trên các bức ảnh, từ đó cũng loại bỏ luôn chức năng “Copy” ảnh. Đây không phải là một cách tuyệt vời để bảo vệ ảnh của bạn. Người dùng Mac thường có thể nhấn CMD + click để vô hiệu hoá rào cản này, trong nhiều trường hợp khác thì chỉ cần chụp lại màn hình là xong.

Nếu bạn bỏ phải chuột trong blog cá nhân, bạn dễ làm phiền người đọc. Họ có thể muốn gửi ảnh qua email hoặc qua chat cho bạn bè. Nếu ngay cả những hành động này cũng làm bạn khó chịu thì hãy cố sống cố chết bỏ phải chuột. Nhưng nên biết rằng bên cạnh cách này còn có những cách khác cũng dễ dàng.

Giảm kích thước ảnh

Giảm kích thước ảnh của bạn cho nó vừa đủ để xem trên web có phải là ý hay? Bằng cách đó, người ta không có thể in ra những bản in có chất lượng cao từ ảnh của bạn, và thêm một điểm cộng, ảnh sẽ được tải nhanh hơn.

Trừ khi bạn có dự định cho phép mọi người sử dụng ảnh của bạn làm hình nền máy tính, tôi xin gợi ý độ phân giải khoảng 1400 pixel bề rộng là tối đa.

Creative Commons

Creative Commons cho phép bạn phát tán tác phẩm của bạn trong một phạm vi bạn chỉ định. Hầu hết các website ảnh như Flickr và Deviant Art đều cho phép bạn chọn một giấy phép Creative Commons hoặc tag khi bạn tải ảnh của bạn lên.

Mọi bức ảnh chúng tôi sử dụng trên Phototuts+ (và trên F-Corner :D) đều phải có một giấy phép Creative Commons hoặc có sự cho phép của các nhiếp ảnh gia tác giả ảnh gốc, cái này làm cho những cuộc họp hàng tuần của chúng tôi khó khăn hơn bạn tưởng!

Các giấy phép của Creative Commons chỉ là một ý tưởng, không bất cứ luật nào hỗ trợ và chỉ được tạo ra để giúp đỡ nghệ sĩ / người phát triển tác phẩm chia sẻ kết quả công việc của họ. Chừng nào mà bạn vẫn tôn trọng người khác giấy phép và họ tôn trọng giấy phép của bạn, hệ thống sẽ vẫn hoạt động hoàn hảo và rất đáng để bản thân bạn áp dụng.

Hiện nay có 6 loại giấy phép để bạn lựa chọn:

Attribution-NonCommercial-NoDerivs (CC BY-NC-ND)
Ghi nhận công của tác giả – Phi thương mại – Không phái sinh

Đây là giấy phép chặt nhất của Creative Commons. Nó cho phép mọi người chia sẻ ảnh của bạn ở mức độ phi thương mại. Họ không được phép chỉnh sửa các bức ảnh gốc trong bất kỳ hình thức nào. Bạn phải ghi rõ về nhiếp ảnh gia. Điều này có thể là ở dạng một liên kết đến các bức ảnh gốc hoặc tên của nhiếp ảnh gia nếu ảnh được sử dụng cho việc in ấn.

Ví dụ về sử dụng: Phototuts + chúng tôi có thể sử dụng ảnh của bạn cho một bài viết và sau đó liên kết lại với tác phẩm của bạn.

Attribution-NonCommercial-Share Alike (CC BY-NC-SA)
Ghi nhận công của tác giả – Phi thương mại – Chia sẻ tương tự

Giấy phép này cho phép người dùng chia sẻ các bức ảnh cũng như mô phỏng và chỉnh sửa các bức ảnh ban đầu cho mục đích phi thương mại. Nhưng các nghệ sĩ mới cần phát hành hình ảnh đã được chỉnh sửa của mình với các quyền giống như bức ảnh gốc (chia sẻ tương tự) (3). Một lần nữa, tên nhiếp ảnh gia tác giả bức ảnh gốc phải được ghi rõ.

Attribution-NoDerivs (CC BY-ND)
Ghi nhận công của tác giả – Không phái sinh

Cái này cho phép phát hành lại của ảnh của bạn cho cả hai mục đích thương mại và phi thương mại. Bức ảnh phải là bản gốc và không có thể được chỉnh dưới bất kỳ hình thức nào mà không có sự cho phép của nhiếp ảnh gia. Giống như tất cả các giấy phép Creative Commons, lúc nào cũng phải ghi rõ nhiếp ảnh gia.

Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)
Ghi nhận công của tác giả – Phi thương mại

Cho phép người dùng để chỉnh sửa và mô phỏng các bức ảnh cho mục đích phi thương mại. Người sử dụng không phải phát hành các bức ảnh đã chỉnh sửa theo giấy phép chia sẻ tương tự tuy nhiên vẫn phải thừa nhận các nhiếp ảnh gia gốc.

Attribution-ShareAlike (CC BY-SA)
Ghi nhận công của tác giả – Chia sẻ tương tự

Rất giống với giấy phép Ghi nhận công của tác giả – Phi thương mại – Chia sẻ tương tự, nhưng người dùng được phép dùng tác phẩm cho mục đích thương mại. Mặc dù người ta có thể sử dụng nó cho mục đích thương mại, người ta vẫn phải để giấy phép cho tác phẩm mới của họ theo các điều khoản tương tự tác phẩm gốc.

Attribution (CC BY)
Ghi nhận công của tác giả

Cho phép bất cứ ai chia sẻ hoặc, mô phỏng, chỉnh sửa và xây dựng dựa trên tác phẩm của bạn cho các mục đích thương mại hoặc phi thương mại. Tuy nhiên việc ghi nhận công của tác giả vẫn phải được thực hiện. Nếu bạn muốn phát ảnh miễn phí cho mọi người, đây là giấy phép phù hợp với bạn. Hãy nhấn chuột vào một số hình trong bài viết và tự mình tham gia trong quá trình Creative Commons!

Chú thích:

  1. Thú thật, mình chả hiểu tác giả đang nói gì. Vì mình bấm Alt + 0169 ở chương trình nào thì máy cũng kêu nhặng lên. Cách đơn giản nhất là mở một web nào đó chẳng hạn như Google và nhìn xuống mép cuối trang, chắc chắn bạn sẽ tìm thấy ký hiệu ©.
  2. Theo hiểu biết về máy ảnh của mình thì tình hình phải ngược lại với lời phát biểu của tác giả. Hầu hết các máy không có chỗ chỉnh sửa thông tin bản quyền, chỉ có một số ít máy đắt lòi mới có.

Trần Thu Trang dịch từ bài viết của Peter Sawyer trên Photo.tutsplus.com.

Độc giả muốn đem các bài viết trên F-Corner sang đăng ở các nơi khác hay muốn tham gia viết, dịch bài cộng tác với F-Corner, xin vui lòng vào đọc kỹ trang XƯNG DANH để biết thêm chi tiết. Chân thành cảm ơn.

Advertisements
Posted in: Bài dịch